Kiedy należy wykonać pierwszą kolonoskopię w ramach profilaktyki raka jelita?

Najważniejsze informacje

• Pierwszą kolonoskopię profilaktyczną u osoby bez objawów i bez dodatkowych czynników ryzyka należy wykonać w ramach programu przesiewowego w wieku 50–65 lat.
• Osoby w wieku 40–49 lat mogą wykonać kolonoskopię w ramach programu, jeżeli ich krewny pierwszego stopnia miał rozpoznanego raka jelita grubego.
• W ramach programu NFZ nie jest potrzebne skierowanie.
• Z programu mogą korzystać osoby, które nie miały kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat.
• Jeżeli występują objawy mogące wskazywać na chorobę jelita grubego, nie należy czekać do osiągnięcia wieku przesiewowego.
• U osób z podwyższonym ryzykiem, np. z obciążeniem rodzinnym, termin pierwszej kolonoskopii może być wcześniejszy.
• U osób bez czynników ryzyka po prawidłowym badaniu przesiewowym kolejną kolonoskopię wykonuje się zazwyczaj po 10 latach, jeśli lekarz nie zaleci inaczej.

W jakim wieku wykonać pierwszą kolonoskopię?

W Polsce w ramach programu badań przesiewowych raka jelita grubego kolonoskopię mogą wykonać osoby w wieku 50–65 lat, które nie mają objawów sugerujących nowotwór i nie miały kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat.

Oznacza to, że osoba bez dodatkowych czynników ryzyka może zaplanować pierwszą profilaktyczną kolonoskopię po ukończeniu 50. roku życia.

Badanie ma na celu nie tylko wykrycie raka jelita grubego, ale również znalezienie polipów i innych zmian przednowotworowych. W trakcie kolonoskopii niektóre polipy mogą zostać od razu usunięte.

Czy można wykonać pierwszą kolonoskopię przed 50. rokiem życia?

Tak.

Szczególne znaczenie ma historia raka jelita grubego w najbliższej rodzinie.

Osoby w wieku 40–49 lat, które mają krewnego pierwszego stopnia z rozpoznanym nowotworem jelita grubego, mogą skorzystać z kolonoskopii w ramach programu profilaktycznego NFZ.

Krewnym pierwszego stopnia jest m.in. rodzic, dziecko lub rodzeństwo.

W przypadku silnego obciążenia rodzinnego lekarz może również zalecić indywidualny schemat badań, niezależnie od zasad ogólnopolskiego programu przesiewowego.

Czy trzeba czekać do 50. roku życia, jeśli występują objawy?

Nie.

Program badań przesiewowych jest przeznaczony dla osób, które nie mają objawów sugerujących raka jelita grubego.

Jeżeli przed ukończeniem 50. roku życia pojawią się niepokojące objawy, takie jak krew w stolcu, utrzymujące się zmiany rytmu wypróżnień, niewyjaśniona utrata masy ciała czy inne niepokojące dolegliwości, należy skonsultować się z lekarzem.

W takiej sytuacji kolonoskopia może zostać wykonana ze wskazań medycznych, a nie jako standardowe badanie przesiewowe.

Czy pierwsza kolonoskopia w ramach NFZ wymaga skierowania?

Nie.

Do udziału w programie badań przesiewowych raka jelita grubego nie jest potrzebne skierowanie.

Wystarczy spełniać kryteria programu i zgłosić się do placówki, która realizuje bezpłatne badania przesiewowe.

Program obejmuje osoby w wieku 50–65 lat oraz osoby w wieku 40–49 lat z obciążeniem rodzinnym w postaci raka jelita grubego u krewnego pierwszego stopnia.

Jak często powtarzać kolonoskopię?

U osób bez dodatkowych czynników ryzyka prawidłowy wynik kolonoskopii przesiewowej oznacza zazwyczaj, że kolejne badanie można wykonać po 10 latach.

Nie jest to jednak zasada obowiązująca każdego pacjenta.

Jeżeli podczas badania zostaną znalezione polipy albo inne zmiany, lekarz może zalecić kolejną kolonoskopię wcześniej. Termin następnego badania zależy wtedy od wyniku badania i charakteru wykrytych zmian.

Czy kolonoskopia jest tylko badaniem wykrywającym raka?

Nie.

Jedną z najważniejszych zalet kolonoskopii jest możliwość wykrycia zmian, które mogą z czasem przekształcić się w raka.

Podczas badania lekarz może również pobrać wycinki oraz usunąć niektóre polipy. Dzięki temu kolonoskopia może nie tylko wykryć nowotwór na wczesnym etapie, ale również pomóc zapobiec jego rozwojowi.

FAQ

W jakim wieku pierwsza kolonoskopia profilaktyczna?

W ramach programu przesiewowego NFZ pierwszą kolonoskopię profilaktyczną można wykonać od 50. roku życia, a program obejmuje osoby do 65. roku życia.

Czy można zrobić kolonoskopię w wieku 40 lat?

Tak, jeżeli krewny pierwszego stopnia miał rozpoznanego raka jelita grubego. W takiej sytuacji osoby w wieku 40–49 lat mogą skorzystać z programu przesiewowego.

Czy do profilaktycznej kolonoskopii potrzebne jest skierowanie?

Nie. W ramach programu badań przesiewowych NFZ skierowanie nie jest wymagane.

Czy kolonoskopię trzeba wykonywać co 10 lat?

U osób bez dodatkowych czynników ryzyka po prawidłowym badaniu przesiewowym kolejne badanie wykonuje się zazwyczaj po 10 latach. Lekarz może jednak zalecić krótszy odstęp.

Czy trzeba czekać do 50. roku życia, jeśli mam objawy?

Nie. Objawy mogą być wskazaniem do wcześniejszej diagnostyki, niezależnie od wieku.

Czy kolonoskopia może zapobiec rakowi jelita grubego?

Tak. Podczas badania można wykryć i usunąć niektóre polipy, czyli zmiany przednowotworowe, zanim rozwinie się z nich rak.

Podsumowanie

Pierwszą kolonoskopię w ramach profilaktyki raka jelita grubego u osoby bez objawów i bez dodatkowych czynników ryzyka należy zaplanować po ukończeniu 50. roku życia. Program badań przesiewowych NFZ obejmuje osoby w wieku 50–65 lat.

Wcześniej, już w wieku 40–49 lat, mogą zbadać się osoby, które mają krewnego pierwszego stopnia z rozpoznanym rakiem jelita grubego.

Do profilaktycznej kolonoskopii w ramach programu NFZ nie jest potrzebne skierowanie. Jeżeli natomiast występują objawy sugerujące chorobę jelita grubego, nie należy czekać do osiągnięcia wieku przesiewowego – konieczna może być wcześniejsza diagnostyka.

Podstawa prawna i oficjalne informacje

Program badań przesiewowych raka jelita grubego finansowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia obejmuje osoby w wieku 50–65 lat oraz osoby w wieku 40–49 lat, jeżeli ich krewny pierwszego stopnia miał rozpoznany nowotwór jelita grubego.

Warunkiem udziału w programie jest również brak objawów klinicznych sugerujących raka jelita grubego oraz brak kolonoskopii wykonanej w ciągu ostatnich 10 lat.

Do udziału w programie nie jest potrzebne skierowanie.

Narodowy Portal Onkologiczny wskazuje, że u osób bez czynników ryzyka kolonoskopię przesiewową wykonuje się co 10 lat, jeżeli lekarz nie zaleci inaczej.

Oficjalne informacje dotyczące programu są dostępne na stronach Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Narodowego Portalu Onkologicznego.